Zwierzęcy architekci krajobrazu. Setki gatunków zwierząt przebudowują powierzchnię Ziemi

21 lutego 2025, 09:30

Zwierzęta są nie tylko mieszkańcami Ziemi, ale też jej architektami, kształtującymi krajobraz, w którym żyją. Termity tworzą wysokie kopce i rozległe podziemne korytarze, hipopotamy drążą ścieżki i kanały, a bobry tworzą rozległe mokradła. Dotychczas jednak badania nad zwierzęcymi architektami krajobrazu skupiały się na konkretnych pojedynczych gatunkach. Profesor Gemma Harvey i jej zespół z Queen Mary University w Londynie opublikowali na łamach PNAS pierwszą globalną syntezę wiedzy o takich gatunków. Uczeni zidentyfikowali 603 gatunki, rodzaje i rodziny, które wpływają na procesy toczące się na powierzchni Ziemi.



Zagadka metanu. Dlaczego w czasie pandemii jego poziom w atmosferze gwałtownie wzrósł?

12 lutego 2026, 12:14

Metan to bardzo silny gaz cieplarniany. Pomimo tego, że utrzymuje się w atmosferze ok. 10 lat, to jego cząsteczka ma nawet 30-krotnie większy potencja ogrzewania Ziemi niż cząsteczka CO2 w perspektywie 100 lat. Nic dziwnego, że jest przedmiotem zainteresowania ze strony naukowców. Ci zaś odnotowali coś niezwykłego. W latach 2020–2022, gdy trwała pandemia COVID-19 i w wyniku ograniczenia ludzkiej aktywności w atmosferze było mnie zanieczyszczeń takich jak np. dwutlenek azotu, ilość metanu zaczęła rosnąć w rekordowo szybkim tempie, osiągając najwyższe stężenie na poziomie 16,2 ppb, aż spadła do 8,6 ppb w 2023 roku.


Mieszkańcy Amazonii udomowili ryż 4000 lat temu. A potem o tym zapomnieli

10 października 2017, 09:53

Starożytni mieszkańcy Amazonii już przed 4000 lat odkryli, w jaki sposób manipulować dzikim ryżem, by dawał on większe plony i miał większe ziarno. Jednak wiedza ta została utracona, gdy po przybyciu kolonizatorów doszło do zdziesiątkowania populacji Ameryki. Naukowcy z Wielkiej Brytanii i Brazylii znaleźli pierwsze dowody dotyczące udomowienia ryżu w Amazonii.


Zaczęło się od prac melioracyjnych w latach 30. XX w. Teraz wiadomo, że w neolicie pole było laguną, w której łowiono ryby

29 czerwca 2020, 14:15

Archeolodzy opisali świetnie zachowane przybory - haczyki na ryby i harpuny - rybaków, którzy żyli w okolicy dzisiejszego Jortveit na południu Norwegii w neolicie. Ponieważ wykonano tu prace melioracyjne, artefakty znalezione w latach 30. XX w. i ostatnio nie są, niestety, zachowane równie dobrze...


Curiosity wykonał główne zadanie swej misji

12 marca 2013, 21:13

Łazik Curiosity dostarczył danych, które wskazują, że w przeszłości na Marsie panowały warunki pozwalające na istnienie życia. Analizy próbek skał wykazały obecność siarki, azotu, wodoru, tlenu, fosforu i węgla.


Ocean

Prąd Agulhas poszerza się, a nie wzmacnia

10 listopada 2016, 10:13

Badania przeprowadzone przez uczonych z University of Miami wykazały, że wraz z ocieplającym się klimatem występujący na Oceanie Indyjskim Prąd Agulhas (Prąd Południowoafrykański) poszerza się, ale nie wzmacnia. To zaś oznacza, że rosnąca siła wiatrów raczej wywołuje turbulencje w prądzie, a nie zwiększenie jego prędkości


Metan na Marsie

Na Marsie jednak może istnieć życie

10 czerwca 2010, 09:58

Nie znaczy to oczywiście, że istnieje, lub istniało kiedykolwiek, ale: jednak może. Nie takie jak na ziemi, ale żyjące w lodowatej, słonej wodzie, żywiące się metanem i oddychające związkami siarki. Dowód na to znaleziono w słonych źródłach na Ziemi.


Ruch w pionie zmniejsza głód

12 kwietnia 2013, 06:35

Ćwiczenia związane z ruchem w pionie, np. skakanie na skakance, zwalczają uczucie głodu w większym stopniu niż inne formy aktywności fizycznej.


Osadnicy z Chaco Canyon uzależnieni od importu żywności?

3 stycznia 2017, 06:29

Chaco Canyon wciąż stanowi zagadkę dla specjalistów. To region, w którym występują długie zimy, niewielkie opady i krótki sezon wegetacji roślin. Mimo to przed 1000 lat w Chaco Canyon kultura Pueblo osiągnęła szczyt swojego rozwoju. Larry Benson z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Boulder uważa, że mieszkańcy Chaco Canyon byli uzależnieni od importu żywności.


Czemu jedzenie w samolocie wydaje się niedobre?

14 października 2010, 10:49

Szum tła oddziałuje zarówno na intensywność smaku, jak i na postrzeganie kruchości. To dlatego, wg naukowców, jedzenie w samolocie lub na statkach wydaje się często tak niesmaczne (Food Quality and Preference).


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk